TEKRAR (İKİLEME) GRUBU NEDİR?

TEKRAR (İKİLEME) GRUBU

A-Bir nesneyi, bir hareketi karşılamak üzere eş görevli iki kelimenin meydana getirdiği kelime grubudur.
-Sonra büyüdüğümü, hemen hemen bir genç kız olduğumu söyleyişimde elbette bir maksat var… (S.40)
Kâmran’ın bu korkusu yavaş yavaş hayrete dönüyor gibiydi. (s.40)
Demek mektep açıldığı zaman bana da aşağı yukarı böyle bir şey yapmak fırsatı çıkıyordu. (s.58)
-Vallahi uyuyordum, diye gözlerimi iri iri açtım. (s.70)
Teyzelerim saçları, başları ağarmış koskoca kadınlardı. (s.34)
Yalıya arasıra bir doktor gelip giderdi. (s.17)
İçinde büyük büyük yapraklar, dört bir tarafında ağaçlar varsa bu göl nasıl deniz kadar büyük olur diyeceksiniz. (s.8)
Yavaş yavaş bir şey konuşuyorlardı. (s.14)
Biraz evvel şiir okuyan sesiniz birden bire değişerek “aman aman, aman” diye bağırmağa başlarsa feci olur. (s.38)
-Bu çocuğu benim tarafımdan kucağına alacaksın, dedim, yanaklarını, gözlerini tekrar takrar öpeceksin anlıyor musun? (s.54)

B-Grupta yer alan kelimeler arasında, şekil ve anlamca bir ilişki vardır.
1-Unsurları aynı olan tekrar grupları.
Şaşkın şaşkın etrafa bakıyor, fakat başını ağaca kaldırmaya akil edemiyordu. (s.30)
Yaz tatili sonlarında mektebimiz, bir zaman için için kaynar, bu taşkınlık ancak birinci üç ay imtihanına doğru yatışırdı. (s.28)
Mektebe gittiğim zaman mühim bir sırrım varmış gibi başımı öne eğip düşüneceğim mahzun mahzun gülümseyeceğim. (s.33)
Masal yavaş yavaş arkadaşlarımın arasında yayılıyordu. (s.46)
Bağıra bağıra bizi aradılar. (s.45)

2-Unsurları yakın anlamlı veya eş anlamlı olan tekrar grupları
Bundan ilerisine gitmek aşağı yukarı benimle yüz göz olmak demekti. (s.88)
Akıllı uslu Müjgan’ı bugün hangi hain şeytan dürtüyordu. (s.73)
Aynı zamanda da saçma sapan söylüyordu. (s.51)
Zıngır zangır titremeye başladım. (s.36)
Erkek akrabalar ve konu komşu tarafından ikide birde ballandırılan meziyetleri fena halde kanıma dokunuyordu. (s.26)

3-Unsurları zıt anlamlı olan tekrar grupları
Aramızda aşağı yukarı konuşulacak bir şey kalmamıştı. (s.51)
Bugün küçük arkadaşlarım banim davetimi beklemeden irili ufaklı bir sürü halinde gelmişler, salıncağın etrafını sarmışlardı. (s.76)
Köşk boyacılar, dülgerler, terziler, uzak semtlerden gece yatısına gelmiş akrabalarla dolup boşalıyordu. (s.70)
Elimde iyi kötü bir diploma ile kendimi dışarı atacağım günün benim için bir kurtuluş bayramı olacağını söylerdim. (s.97)

4-İlaveli tekrar grupları
-Sevdiğim göl içinde, büyük yapraklar arasında çırılçıplak çabalayışım kadar eski değil (s.8)
Sepeti sımsıkı eteklerim arsında tuttum. (s.29)
-Deli çocuk, sen koskoca insanı nasıl kaldırırsın? dedi. (s.60)
Zavallı kız, sapsarı kesilmişti. (s.60)
Bırak, sana yardıma geleyim, dediğini , işittim ve büsbütün çıldırdım (s.11)

C-Tekrar gruplarının kuvvetlendirme, çokluk, devamlılık, ortalama ve beraberlik gibi fonksiyonları vardır.
Elerini tuttum, gözlerim dolu dolu donuk bir sesle … (çokluk) (s.63)
Kâmran ağabeysinin hemen hemen bir eşi idi. (ortalama) (s.25)
Ayşe teyzemle Müjgan’in sürü sürü ahbapları vardı. (kuvvetlendirme) (s.59)
Beyaz gecelik gömleğimin uzun etekleri bacaklarıma dolaşa dolaşa oraya koştum. (devamlılık) (s.15)
Kutularımın biri renk renk fondanlar, biri yaldızlı kağıtlara sarılmış şokokolarla doluydu. (kuvvetlendirme) (s.47)
Dudaklarım yol yol sarı, kırmızı, mor boyalarla boyanmıştı (ortalama) (s.48)
Konuşa konuşa bayırın kenarına doğru yürümeğe başladık. (süreklilik) (s.73)

D-Tekrar gruplarının kelime ve cümle içindeki kullanılışı.
1-Tekrar gruplarının kelime grupları içindeki kullanılışı.
Ayşe teyzemle Müjgan’in sürü sürü ahbapları vardı. (sıfat tamlamasının sıfat unsuru) (s.59)
Biraz evvel şiir okuyan sesiniz birden bire değişerek “aman aman, aman” diye bağırmağa başlarsa feci olur. (edat grubunun isim unsuru) (s.38)
Bu gece ağacın üstünde onunla yüz yüze gelmek. (isim fiil grubunun isim unsuru) (s.38)
Onun yeşil yılan gözlerinin yakından baktığını görürsem ağaç dalları arasında çarpışa çarpışa boğuşan iki yırtıcı kuşa döneceğiz. (sıfat fiil grubunun isim unsuru) (s.8)
Şeker yavaş yavaş eridikçe başımı iki tarafa sallıyor… (zarf fiil grubunun isim unsuru) (s.52)

2-Tekrar gruplarını cümle içindeki görevi.
-Vallahi uyuyordum, diye gözlerimi iri iri açtım. (zarf) (s.45)
Bağıra bağıra bizi aradılar. (zarf) (s.45)
Kâmran’ın bu korkusundan ben daha ne istifadeler eder, ufak tefek şantajlarla onu daha neler neler almağa mecbur edebilirdim. (sıfat) (s.41)
Kutularımın biri renk renk fondonlar, biri yaldızlı kâğıtlara sarılmış şokolalarla doluydu. (sıfat) (s.47)
Erkek akrabalar ve konu komşu tarafından ikide birde ballandırılan meziyetleri fena halde kanıma dokunuyordu. (isim) (s.26)

E-Tekrar grubundaki kelimeler arasında belirli bir ses düzeni vardır.Bu sebeple, tekrar gruplarının çoğunda unsurların yeri değiştirilemez.
“ irili ufaklı ” tekrar grubu “ ufaklı irili ” şeklinde ifade edilemez.
“ aşağı yukarı ” tekrar grubu “ yukarı aşağı ” şeklinde ifade edilemez.
“ saçma sapan ” tekrar grubu “ sapan saçma ” şeklinde ifade edilemez.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.