Soyadı Mağduriyetlerinin Sebepleri

Soyadının alındığı yıllardaki aile büyüğünün güler yüzlü, mütefekkir, çapkın, kavgacı gibi vasıflarıda soyadlarına yansımıştır. Hal, tavır ve mizaçtan hareketle alınan soyadları her zaman olumlu çağrışım yapan soyadları olmamıştır. Söz konusu mizaç, soyadını alan dedenin hal ve tavrına uysa da her zaman ailenin diğer fertlerini tanımlayan huy veya özellik olmamıştır; dedesi Kırbaç soyadını alacak kadar sertliğe hatta şiddete mütemayil olsa da, sonraki nesil bu davranışları benimsemiştir.

“Sakallı” gibi bir soyadı seçimi, kadınlara hiç yakışmasa da soyadı olarak seçilmiş veya soyadı olarak verilmiş. Pehlivan gibi güçlü kuvvetli olmak, kadınların tercih edeceği özellik olmasa da, soyadlarına ilham olmuş. Erkek eksenli soyadlarının yaygın olduğunu söyleyebiliriz.

Soyadları  ağırlıklı olarak erkek eksenli olsa da “yenge” gibi erkekler tarafından kabul görmeyen, “yosma” gibi son derece kaba soyadları ile de karşılaşıyoruz.

Birçok ailenin soyadı, özellikle okuryazarın bulunmadığı köylerde nüfus memurları tarafından kaydedildiği sırada belirlenip verilmiştir. Nüfus memurlarının vatandaşa hiç de yakışmayan küçümseyici soyadları verildiği bilinmektedir. Örnek olarak “Yenge Enişte Eşekcanbazı, Salakoğlu, Aptal, Yalaka, Cins, Çene, Sansar, Saçma, Dönek, Şapşal, Dümbelek, Fırıldak, Motor, Benzin, Kıllı, Kıllıbacak, Sülük, Damızlık, Kazma, Donsuz, Tüylü, Kalas, Ayı, Davar, Tavuk, Horoz, Karga, Zevzek, Ördek, Şebek, Tuzsuz, Koyun, Göbek, Beyinsiz, Dandik, Yosma, Tezek, Salak, Odun, Şaşı”…vb. soy isimlerini sayabiliriz.

Soyadı yanlışlıkları, bazen nüfus memurunun el yazısının düzgün olmayışından, bazen de defterlere yanlış yazılmasından veya temize geçilirken yapılan hatalardan kaynaklanmıştır. Örneğin, Nüfus memurunun Erzincan’ı Ergincan şeklinde yazmasıyla Erzincan’ın Ergincan ; yeşilin sonuna noktayı kocaman koymasıyla yeşilin Yeşilo olduğu gibi (Emine Gürsoy)-. “Çarkçı”nın Karadeniz ağzıyla “Çarkçi” olarak yazıldığı gibi yerel ağızlarda soyadlarına yansımıştır.

Mahkeme kapılarında hak aramanın bütün zorluklarına rağmen; isim veya soy isimlerini beğenmeyenler, özellikle de soyadı mağduru bazı ailelerin, aile bireylerini mahcup eden, utandıran soyadlarını değiştirmek için dava açtıklarını görüyoruz. Mesela Şanlıurfa’nın Siverek ilçesi Asliye Hukuk Mahkeme’sine dava açan aileler, “Eşekçalan, Delidolu, Öküzbakan, Devebakan, Suluboğa, Ayı , Boynukara, , Yanbakan, Devci, Aç, Açoğlu, Yavru, Sinek, Çakal, Barsakçı, Ot, Kazma, Fincan, Keçi, Atlı, Kucur, Yanmış, Beşaltı” gibi soyadlarının değiştirilmesini istemişlerdir.

İsim ve Soy İsimlerindeki Mağduriyetlerin Giderilmesi  İçin Yaılması Gereken İşlemler İçin Tıklayınız

Soyadı Mağduriyeti