IŞIK ÜNİTESİ ÖZETİ

Görme Olayı

Karanlık bir odaya girdiğimizde çevremizdeki varlıkları görmek için lambayı yakarız. Çünkü varlıkları karanlıkta göremeyiz.

Varlıkları görebilmek için ışığa ihtiyaç vardır. İçinde bulunduğumuz ortamda ışık miktarı yeterliyse varlıkları net görebiliriz. Bir cismi görebilmemiz için o cisimden gözümüze ışığın gelmesi gerekir. Işık miktarı azaldıkça veya çok arttıkça varlıkları görmemiz zorlaşır.

Yerin yüzlerce metre altındaki maden ocaklarında çalışan madenciler, baretlerindeki lamba sayesinde çevrelerindeki varlıkları görebilirler.

Sürücüler de gece önlerini görebilmek için araçlarının farlarını yakarlar.

Işığın Maddeye Etkileri

Uzun süre güneşin altında kalan elbiselerimizin renkleri solar. Yiyeceklerimiz uzun süre güneşte kalınca tatları bozulur. Uzun süre güneş ışığında kalan demir çubuk ısınır.

Tüm bu olayların nedeni ışık enerjisidir. Işık, Dünya’mızı aydınlatarak varlıkları görmemize yarayan bir enerji türüdür. Işık aynı zamanda yeryüzünde yaşayan canlılar için vazgeçilmez yaşam kaynağıdır.

Işık biz insanlar için olduğu kadar bitkiler için de çok önemlidir. Çünkü bitkiler kendi besinlerini güneş ışığı yardımıyla yapar. Kemiklerimizin güçlenmesi için de güneş ışığına ihtiyacımız vardır. Işık enerjisinden aydınlanmada yararlanıldığı gibi ısı elde etmede de yararlanılır. Özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde güneş kolektörleri kullanılır. Günümüzde otomobil, saat, hesap makinesi gibi ışık enerjisi ile çalışan araçlar yapılmıştır.

Işık Kaynakları

Işık vererek çevresini aydınlatan cisimlere ışık kaynağı denir.

Bu ışık kaynaklarının bazıları doğal, bazıları yapay ışık kaynağıdır. Güneş, ateş böceği, diğer yıldızlar ve şimşek doğal ışık kaynağıdır. Çünkü bunlar çevreye kendiliğinden ışık verir. Ampul, mum, el feneri, gaz lambası, trafik ışıkları, televizyon yapay ışık kaynaklarıdır.

Güneş, mum alevi, ampul gibi ışık kaynakları çevreye ışık verirken ısı da verir. Ancak ateş böceği, floresan lamba gibi ışık kaynakları çevreye ısı vermez.

Aydınlatılmış Cisim

Trafik levhaları ışık kaynağı olmadığı halde geceleri parlak görünür. Bunun nedeni levhaların özel maddelerle kaplanmış olmasıdır. Işık kaynağı olmadıkları halde çevremizdeki masa, saat, dolap, halı, kalem gibi varlıkları görürüz. Bu varlıkları görmemizi sağlayan bu varlıkların bulundukları ortamdan aldıkları ışığı gözümüze yansıtmasıdır. Ay ışık kaynağı olmadığı halde yeryüzünden görülebilir. Ay’ın görünmesinin nedeni Güneş’ten aldığı ışığı Dünya’ya yansıtmasıdır.

Taşıtların farlarının yaydığı ışık bu özel maddelerin üzerine geldiği zaman levhalar parlak görünür. Ay, trafik levhaları gibi cisimlere aydınlatılmış cisimler denir.

Geçmişten Günümüze Aydınlatma Araçlarındaki Gelişmeler

İnsanoğlu ateşi buluncaya kadar ışık kaynağı olarak gündüz güneş, gece ise ay ışığından yararlanmıştır. Ay’ın Dünya’mızdan görünmediği gecelerde ise sonsuz bir karanlığa gömülmüşlerdir.

Ateşin bulunuşuyla çevrelerinde bulunan odunları yakarak aydınlanmaya başladılar. İlk olarak Sümerliler yağ lambası kullandılar.

1780 – 1800 yıllarında İngiltere ve Almanya’da gaz lambası kullanıldı. Bu lambalara takılan şişe ve fanuslarla parlaklık derecesi arttırıldı.

1800 – 1900 yıllarında gaz lambaları ile şehirlerde sokaklar aydınlatılmaya başlandı.

Thomas Alva Edison’un ampulü buluşuyla ilkel aydınlatma araçları geride kaldı. Bu icattan sonra aydınlanma teknolojisi hızla gelişmeye başladı.

Günümüzde dünya nüfusunun artışı, enerji kaynaklarının hızla tükenmesi insanları tasarruf yapmaya zorlamıştır. Daha az enerji tüketen floresan lambaların kullanımı yaygınlaşmıştır.

Aydınlanma Teknolojisinin İnsan ve Toplum Yaşamı Üzerinde Etkileri

Evimizi, okulumuzu, sokakları aydınlatmak için aydınlatma araçlarını kullanırız.

Konser salonlarında, film stüdyolarında, stadyumlarda aydınlatma kuvvetli spot ışıkları kullanılarak sağlanır. Sürücüler geceleri önlerini görebilmek için araçların farlarından yararlanır.

Aydınlatma araçları bazı meslekler için daha da önemlidir. Bu meslekler arasında diş hekimliği, mimarlık, fotoğrafçılık, saat tamirciliği, cerrahlık sayılabilir.

Aydınlatma araçları trafikte düzeni ve güveni sağlamak açısından da çok önemlidir. Trafik lambalarının olmadığı bir yerde hem araçlar hem de yayalar nasıl hareket etmeleri gerektiğine karar veremez. Bu durum da kazalara yol açar.