İnşa Edicilerin İnancı Neydi?

Tüm bu güçlükleri aştıktan sonra Göbeklitepe meselesinin “ilkel kültürlerde inanç” ve ritüeller paranetezinde ele alınması gereken  bir konu olarak şekillendiği belirterek yürüyebiliriz. “Totem” inancı için oldukça geç bir dönemi temsil eden bu kült merkez aynı zamanda Şamanizm ve aninizm gibi, bugün akademik düzeyde sınıflamaya çalıştığımız “ideolojilerle” de ilişkiler taşıyor…

Göbeklitepe’yi inşa eden insan grup ya da gruplarının dini ideolojisini anlamak araştırmacıların şu soruları sorması gerekiyor:

  1. İnşa ediciler neden bu noktayı seçti?
  2. Dikilitaşların T biçimli formu ne anlam ifade ediyor?
  3. Dikili taşlar üzerindeki figürler ve semboller ne ifade ediyor?
  4. Tapınaklar yapıldıktan sonra neden gömülmüştü?

Bilim insanları bu sorulara cevap verebilmek için ilk olarak Arkeoloji biliminden yararlandı. Bununla birlikte Arkeolojinin dışında faydalanmak zorunda olduğumuz birkaç disiplin daha bulunuyor: Bu disiplinler ve inceleme alanları şöyle:

  1. Karşılaştırmalı Mitoloji: Bugün bizler “mitoloji” deyince yaygın olarak Yunan mitolojisi başta olmak üzere gelişmiş mitolojileri hatırlıyoruz. Bununla birlikte Sümer, Mısır, Hint ya da Yunan gibi gelişmiş mitolojiler, insanın mitsel düşünüş eğiliminin yalnızca çok geç duraklarıdır. Dini yaşamın ilkel biçimlerinden bahsedeceksek bu kesinlikle “mitlerle” ilişkilidir.
  2. Dini Simgeler ve Semboller – Simgebilim: Dini yaşamın en ilksel parçalarından söz edeceksek mitlerin anlam dağarcığına değinme zorunluluğumuz bulunuyor. En karmaşığından en basitine kadar , tüm dinler açık bir biçimde kendini belirgin sembollerle ifade eder. Sembol bir çağrışım ve gönderi aracıdır. Temsil ettiği anlam açık bir biçimde “kutsal” alan içinde gizlidir. Göbeklitepe’yi inşa eden insan grubunun dini ideolojisi hakkında bu disiplinlerden hareketle tahminler oluşturulabilir. Çünkü yaşamsal kaygılar mutlak surette kendini farklı toplumlara göre farklı biçimlerde ve mitolojilerle ifade etse de evrensel dolayısıyla ortak bir anlam daracığının ifadeleridir. Ve nereye gidersek gidelim, bu anlam daracığının ortak bir biçimi vardır. Sembollerin evrenselliği burada yatar. Belli işaretlerle nerede rastlarsak rastlayalım, aynı anlamlarla karşılaşırız.
gobeklitepe