Cinas (Sesteşlik) Nedir?

Söylenişleri ve yazılışları bir, anlamları farklı iki sözcüğü bir arada kullanmaya cinas denir.

Cinasın en yaygın iki biçimi şudur:

a) Tam Cinas:

Söyleniş ve yazılışları bir, anlamları farklı iki sözcükle yapılan cinastır.

Örnek:

Bir güzel şuha dedim iki gözün sürmelidir
Dedi vallahi seni Hind’e sürmelidir

Sürmelidir:

==> Gözünde sürme var
==> Sürgün etmelidir

Kısmetindir yer yer seni
Göğe çıksan akıbet yer yer seni

Yer yer:

==> Diyar diyar
==> Toprak seni yer, içine alır.

Bağ bana
Bahçe sana bağ bana
Değme zincir kar etmez
Zülfün teli bağ bana
Bağ:

==> Üzüm yetişen yer
==> Engel

b) Yarım Cinas:

Cinaslı sözlerden biri, iki ayrı sözcük halinde ise yarım cinas oluşur.

Örnek:

Ah kim ömrüm cihan mülkünde canansız geçer
Ben cihan mülkün niderem çünkü can ansız geçer

Canansız: Sevgilisiz.
Can ansız: Can onsuz.

Her nefeste işledim ben günah
Bir günah için demedim bir gün ah

Günah: Dince suç sayılan davranış.
Gün ah: Gün ah demedim.

Yanalı
Haylıca vakit oldu
Ben bu derde yanalı
Binme namert atına
Ya mıhı düşer ya nalı

Yanalı: Sevdalanalı
Ya nalı: Veya nalı

Örnekler:

Karşımda duran yüce dağlar
Ayrılık yüreğimi dağlar

Bülbül güle gül dedi
Gül gülmedi gitti
Bülbül güle, gül bülbüle
Yar olmadı gitti

Benim için her bir sözün kıymetidir inciden
Gözyaşların akıtma gel, odur gönlümü inciden
Gayet çoktur değil, benim yaram az
Bana yardan gayrı cerrah yaramaz

Ey kimsesizler, el verin kimsesizlere
Onlardır ancak el verecek kimse sizlere

Rengi uçmuş, ne var sunam ah sunam
Söyle bana emret, sana can sunam

Güle naz
Bülbül eyler güle naz
Girdim bir dost bağına
Ağlayan çok gülen az